Blog

Pes varus to wrodzona lub rozwojowa wada postawy u psów polegająca na szpotawości (wygięciu do wewnątrz) dalszej części kości piszczelowej. Jest to deformacja ortopedyczna należąca do grupy angular limb deformities (ALD), czyli deformacji osi kończyn. Schorzenie polega na przyśrodkowym odchyleniu dalszej części kończyny miednicznej, najczęściej w obrębie dalszej części kości piszczelowej i stawu skokowego.
Problem ten jest stosunkowo rzadki w populacji ogólnej psów, jednak najczęściej dotyka jamników (w ok. 4-5 miesiącu życia).

Na czym polega deformacja?

Pes varus rozwija się na skutek przedwczesnego zamknięcia przyśrodkowej części chrząstki wzrostowej dalszej nasady kości piszczelowej. Gdy jedna część chrząstki przestaje rosnąć, a druga ( boczna ) nadal pozostaje aktywna, dochodzi do asymetrycznego wzrostu kości i stopniowego skrzywienia kończyny. W efekcie obserwuje się:

• przyśrodkowe odchylenie stawu skokowego,
• szpotawość dalszej części kończyny,
• rotację kończyny,
• zaburzenie osi biomechanicznej,
• nierównomierne obciążanie stawów.

Deformacja może występować jednostronnie lub obustronnie. U jamników często ma charakter obustronny i rozwija się już w okresie wzrostu.

Objawy kliniczne

Stopień objawów zależy od nasilenia deformacji oraz wieku psa. Im młodszy wiek, w którym dochodzi do zamknięcia chrząstki wzrostowej, tym poważniejsze objawy.
Najczęściej obserwuje się:

• charakterystyczne „wykrzywienie" tylnych łap,
• ustawianie stóp do środka,
• nieprawidłowy chód,
• kulawiznę,
• szybsze męczenie się,
• sztywność kończyn po odpoczynku,
• ograniczenie aktywności,
• trudności podczas biegania lub skakania.

W łagodnych przypadkach psy mogą długo nie wykazywać wyraźnej kulawizny. W bardziej zaawansowanych deformacjach dochodzi jednak do przewlekłego przeciążenia stawów oraz rozwoju zmian zwyrodnieniowych.

Konsekwencje nieleczonego pes varus:

• choroba zwyrodnieniowa stawu skokowego i kolanowego,
• przewlekły ból,
• przeciążenie więzadeł,
• zwichnięcie rzepki,
• wtórne uszkodzenia aparatu ruchu,
• postępująca kulawizna.

W przypadku deformacji osiowych bardzo istotne znaczenie ma czas działania nieprawidłowych sił biomechanicznych — im dłużej deformacja pozostaje nieskorygowana, tym większe ryzyko trwałych zmian zwyrodnieniowych.

Diagnostyka

Podstawą rozpoznania jest badanie ortopedyczne oraz diagnostyka obrazowa.

W planowaniu leczenia wykorzystuje się:

• radiografię kończyn ( często wymaga sedacji pacjenta )
• pomiary kątów deformacji,
• ocenę osi mechanicznej kończyny,
• metodę CORA (Center of Rotation of Angulation),
• w wybranych przypadkach tomografię komputerową.

Nowoczesna diagnostyka pozwala bardzo precyzyjnie określić miejsce deformacji oraz zaplanować zakres korekcji chirurgicznej, stąd tomografia komputerowa nierzadko uznawana jest za złoty standard.

Leczenie operacyjne

W większości przypadków jedyną skuteczną metodą leczenia pozostaje chirurgiczna korekcja osi kończyny.

Najczęściej wykonuje się:

• osteotomię korekcyjną kości piszczelowej,
• osteotomię klinową lub otwierającą,
• repozycję osi kończyny,
• stabilizację przy użyciu płyt blokowanych i śrub.

Celem zabiegu jest:

• przywrócenie prawidłowej osi biomechanicznej,
• zmniejszenie bólu,
• poprawa funkcji kończyny,
• zahamowanie progresji zmian zwyrodnieniowych.

Rehabilitacja po operacji

Po zabiegu zaleca się rozpoczęcie fizjoterapii, która ma na celu ćwiczenia poprawiające zakres ruchu, stopniowy powrót do aktywności oraz kontrolę masy ciała.
Pełne gojenie kości zwykle trwa kilka tygodni, jednak poprawa biomechaniki i komfortu ruchu często widoczna jest wcześniej.

Rokowanie

Rokowanie po chirurgicznej korekcji pes varus jest dobre, szczególnie jeśli:

• deformacja zostanie rozpoznana wcześnie,
• nie doszło jeszcze do zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej,
• korekcja osi została prawidłowo zaplanowana,
• rehabilitacja prowadzona jest zgodnie z zaleceniami.

W większości przypadków możliwe jest uzyskanie wyraźnej poprawy komfortu życia i sprawności pacjenta.

autor: lek. wet. Katarzyna Jasińska